Стаття

Media studies у Німеччині та сучасні підходи до аналізу комунікації в цифровому середовищі

Жанна Цауркубуле, Яна Зленко
Взято з Том 10, № 4, 2025 Сторінки 47–58
Отримано
26.06.2025
Доопрацьовано
17.11.2025
Прийнято
24.12.2025
Переглядів
501

Анотація

Метою цього дослідження був аналіз теоретичних засад, інституційної архітектури та емпіричних доказів, що характеризують сучасні німецькі студії комунікації в умовах реагування на цифрову трансформацію. У дослідженні було застосовано комплексну аналітичну рамку, яка поєднувала теоретичний синтез, порівняльний інституційний аналіз і систематичний аналіз емпіричних результатів, отриманих у провідних німецьких центрах медіадосліджень та в межах нещодавніх загальнонаціональних опитувань. Було встановлено, що з середини 1990-х років німецькі студії комунікації зазнали глибокої структурної трансформації, перейшовши від традиційної орієнтації на масову комунікацію до аналізу гібридних медіакомунікаційних систем. Мережева інституційна архітектура, представлена, зокрема, Центром досліджень медіа, комунікації та інформації Бременського університету, Інститутом досліджень медіа імені Лейбніца в Гамбурзі та кафедрою медіа і комунікації Мюнхенського університету Людвіга-Максиміліана, продемонструвала стратегічну міждисциплінарну інтеграцію, спрямовану на вивчення алгоритмічних систем, датафікації та соціальної нерівності. Аналіз звіту Digital News Report 2025 для Німеччини засвідчив, що, хоча лінійне телебачення залишається домінуючим джерелом новин для загальної аудиторії, інтернет-джерела швидко наближаються до нього за рівнем значущості, а платформи соціальних мереж стали основними каналами отримання новин для молодіжної аудиторії. Рівень довіри до новин у Німеччині залишається помірно високим: 45 % дорослого онлайн-населення вважають більшість новин загалом достовірними, при цьому найвищі показники довіри мають суспільне мовлення та місцеві газети. Водночас використання штучного інтелекту в журналістиці зустрічає значний опір: 54 % респондентів відчувають дискомфорт щодо новин, створених переважно за допомогою ШІ, що відображає стійку перевагу людської редакторської участі. У дослідженні було окреслено ключові методологічні виклики, зокрема необхідність адаптації традиційного контент-аналізу до обчислювальних методів і формування нових етичних критеріїв для досліджень датафікації, а також було виявлено суттєвий розрив у професійних навичках молодих журналістів у сфері базових цифрових компетентностей. Отримані результати формують інтелектуальне підґрунтя для розроблення нормативної цифрової політики та позиціонують німецьку наукову школу як одного з ключових учасників ціннісно орієнтованих підходів у глобальному цифровому врядуванні, з особливим наголосом на демократичній стійкості та соціальних наслідках цифрової трансформації, а не лише на технологічних інноваціях

Ключові слова

Використані джерела

  1. Behre, J., Hölig, S., Stöwing, E., & Möller, J. (2025). Reuters institute digital news report 2025: Results for Germany. Hamburg: Leibniz Institute for Media Research / Hans Bredow Institute (HBI).
  2.  Department of Media and Communication. (n.d.). LMU Munich. Retrieved from https://www.en.ifkw.uni-muenchen.de/index.html.
  3. European Commission. (n.d.). Welcome to the DSA Transparency Database! Retrieved from https://transparency.dsa.ec.europa.eu/.
  4. European Union. (2025). Social Media Survey 2025. Retrieved from https://europa.eu/eurobarometer/surveys/detail/3592.
  5. Fuchs, C. (2022). Digital ethics: Media, communication and society volume five. London: Routledge.
  6. Gnach, A., Weber, W., Engebretsen, M., & Perrin, D. (2022). Digital communication and media linguistics. Cambridge: Cambridge University Press.
  7. Guenduez, A.A., Walker, N., & Demircioglu, M.A. (2025). Digital ethics: Global trends and divergent paths. Government Information Quarterly, 42(3), article number 102050. doi: 10.1016/j.giq.2025.102050.
  8. Haim, M., Hase, V., Schindler, J., Bachl, M., & Domahidi, E. (2023). (Re)Establishing quality criteria for content analysis: A critical perspective on the field’s core method. Studies in Communication and Media (SCM), 12(4), 277-288. doi: 10.5771/2192-4007-2023-4-277.
  9. Hepp, A., Breiter, A., & Hasebrink, U. (Eds.). (2018). Communicative figurations: Transforming communications in times of deep mediatization. Cham: Springer Nature. doi: 10.1007/978-3-319-65584-0.
  10. Humprecht, E., Castro Herrero, L., Blassnig, S., Brüggemann, M., & Engesser, S. (2022). Media systems in the digital age: An empirical comparison of 30 countries. Journal of Communication, 72(2), 145-164. doi: 10.1093/joc/jqab054.
  11. Koenen, E., & Sanko, C. (2018). German communication studies facing the challenge of digital media change: Debates and controversies in the scientific community since the 1990s. FAMECOS Journal, 25(1), article number 27647. doi: 10.15448/1980-3729.2018.1.27647.
  12. Kovarik, B. (2025). Revolutions in communication: Media history from Gutenberg to the digital age. Bloomsbury Publishing USA.
  13. Kümpel, A.S. (2022). Social media information environments and their implications for the uses and effects of news: The PINGS framework. Communication Theory, 32(2), 223-242. doi: 10.1093/ct/qtab012.
  14. Loosen, W. (2018). Four forms of datafied journalism. Journalism’s response to the datafication of society. Communicative Figurations, 18.
  15. Loosen, W., Reimer, J., Oberhülsmann, L., & van Olphen, T. (2025). From cultivating fans to coping with troublemakers: A typology of journalists’ audience relationships. Journalism & Mass Communication Quarterly. doi: 10.1177/10776990251343074.
  16. Niemann-Lenz, J., Schatto-Eckrodt, T., Domahidi, E., & Mahrt, M. (Eds.). (2025). The datafication of communication: New methodological approaches and challenges. Media & Communication Science (M&K).
  17. Oelrichs, I. (2022). Just copy and paste? Usage and patterns of social media sources in online articles on sport. International Journal of Sport Communication, 15(4), 325-335. doi: 10.1123/ijsc.2022-0076.
  18. Oertel, B., Albrecht, S., Kluge, J., & Dametto, D. (2022). Algorithms in digital media and their influence on opinion formation. Berlin: Office of Technology Assessment at the German Bundestag (TAB).
  19. Ott, B.L., & Mack, R.L. (2025). Critical media studies: An introduction for the digital age. New Jersey: John Wiley & Sons, Inc.
  20. Quandt, T. (2023). Euphoria, disillusionment and fear: Twenty-five years of digital journalism (research). Journalism: Theory, Practice and Criticism, 25, 1186-1203. doi: 10.1177/14648849231192789.
  21. Reiss, M.V., Knor, E.L., Stöwing, E., Merten, L., & Möller, J. (2025). Between curiosity and skepticism: Use and perception of generative AI for information search in Germany. Hamburg: Verlag Hans-Bredow-Institut. doi: 10.21241/ssoar.100907.
  22. Riffe, D., Lacy, S., Watson, B.R., & Lovejoy, J. (2023). Analyzing media messages: Using quantitative content analysis in research. New York: Routledge.
  23. Schäfer, A. (2023). Digital heuristics: How parties strategize political communication in hybrid media environments. New Media & Society, 25(3), 522-539. doi: 10.1177/14614448211012101.
  24. Schwaiger, L., Schneider, J., Rauchfleisch, A., & Eisenegger, M. (2022). Mindsets of conspiracy: A typology of affinities towards conspiracy myths in digital environments. Convergence: The International Journal of Research into New Media Technologies, 28(4), 1007-1029. doi: 10.1177/13548565221106427.
  25. Steger, F., & Kosenko, O. (2023). 50 years of the first ethics commission in Germany: The Ulm Ethics Commission in an international perspective. Frontiers in Public Health, 11, article number 1197065. doi: 10.3389/fpubh.2023.1197065.
  26. Stéphanie, A.L., Bonnet, F., Cordonnier, S., & Wilhelm, C. (2023). Understanding and stimulating the (still) neglected German-French milieu in communication and media studies. History of Media Studies, 3. doi: 10.32376/d895a0ea.9aea0574.
  27. Stieglitz, S., Zerfass, A., Wloka, M., & Clausen, S. (2024). Communications trend radar 2024. Leipzig: Academic Society for Management & Communication.
  28. Strategy for International Digital Policy of the Federal Government. (2024). Retrieved from https://bmdv.bund.de/SharedDocs/EN/Documents/Press/pm004-internationale-digitalpolitik-en.pdf.
  29. The Media Authority of North Rhine-Westphalia. (n.d.). Retrieved from https://www.medienanstalt-nrw.de/.
  30. Tröger, M., & van den Ecker, M. (2023). Where’s the critique? On the dearth of critical theory in German communication research. Media Theory, 7(1), 257-276. doi: 10.70064/mt.v7i1.888.
  31. Unger, S., Klapproth, J., Boberg, S., Bösch, M., Vief, N., Stöcker, C., & Quandt, T. (2025). Features of disinformation: An expert interview study on the perception of disinformation among political, governmental, media and business elites in Germany. Journal of Elections, Public Opinion and Parties, 35(3), 472-494. doi: 10.1080/17457289.2025.2514199.
  32. University of Bonn. (n.d.). Media studies. Retrieved from https://www.uni-bonn.de/en/studying/degree-programs/degree-programs-a-z/media-studies-bazf?set_language=en.
  33. Villate-Castillo, G., Del Ser, J., & Sanz, B. (2025). A collaborative content moderation framework for toxicity detection based on multitask neural networks and conformal estimates of annotation disagreement. Neurocomputing, 647, article number 130542. doi: 10.1016/j.neucom.2025.130542.
  34. ZeMKI. (n.d.a). History of the ZeMKI. Retrieved from https://www.zemki.uni-bremen.de/en/the-zemki/history-of-the-zemki/.
  35. ZeMKI. (n.d.b). M. A. Digital media and society. Retrieved from https://zemki.uni-bremen.de/en/studies/m-a-digital-media-and-society/.
  36. ZeMKI. (n.d.c). M. A. Media and public engagement. Retrieved from https://www.zemki.uni-bremen.de/en/studies/m-a-media-and-public-engagement/.

ЦИТУВАТИ

Tsaurkubule, Z., & Zlenko, Ya. (2025). Media studies in Germany and modern approaches to analysing communication in the digital environment. Society. Document. Communication, 10(4), 47-58. https://doi.org/10.69587/sdc/4.2025.47