Стаття

Документознавство як наукова і навчальна диципліна в сучасній Україні: які шляхи розвитку?

Сергій Кулешов, Вікторія Барабаш
Взято з Том 5, № 1, 2020 Сторінки 131–149
Переглядів
304

Анотація

Нині документознавство в Україні позбавлено статусу наукової дисципліни у офіційному переліку наукових спеціальностей, скоротилася присвячених його науковим проблемам кількість наукових форумів, а відповідно і публікацій, ліквідовано вишівську документознавчу навчальну спеціальність. На думку авторів, попередньо ці процеси пов’язані з формуванням двох версій документознавства в Україні – «документологічної» («бібліотекознавчої») та класичної (що ґрунтується на ідеях 1960 –1970-х років відомого радянського архівознавця К. Г. Мітяєва). У 1990-і роки, коли в Україні не було офіційно утверджено науковий статус документознавства, документологічна версія була прогресивною. Однак після офіційного затвердження наукової спеціальності «документознавство, архівознавство» у межах історичної науки (2001 р.), прихильниками документології почалася боротьба за офіційний відрив цих наук від спеціальних галузей історичної науки, яка завершилася внесенням їх до сукупності дисциплін у межах наукової спеціальності «соціальні комунікації» (2008 р.). Поширення в українських вишах поглядів документологів у межах нової навчальної спеціальності «Інформаційна, бібліотечна, архівна справа» призводить до панування бібліотекознавства над архівознавством, зменшення частки годин курсу «Архівна справа» (порівняно з бібліотекознавством його читання набагато складніше та й фахівців доволі менше). Звідси фактичне нівелювання або зникнення документознавчих курсів. Безперечно, що «скасування» класичного документознавства не зняло практичних потреб в дослідженнях з нормативно правового та методичного забезпечення організації сфери архівної справи та діловодства. Зазначені дослідження в сучасних умовах впровадження функціонування електронного документообігу та електронних архівів потребує у межах цих напрямів перегляду організації традиційних діловодних та архівних процесів. З іншого боку, існує нагальна потреба узгодження зазначених процесів з нормами міжнародних стандартів з керування документаційними процесами. У статті наведено приклади розробок з документознавства і організації вишівського навчання в Україні, які можна вважати найбільш перспективними напрямами розвитку цієї наукової дисципліни

Ключові слова

Використані джерела

  1. Bezdrabko,  V.  V. (2020). Aktual`ni problemy` dokumentoznavstva v Ukrayini [Current problems of documentation science in Ukraine] // Bibliotekoznavstvo. Dokumentoznavstvo. Informologiya, 1. 39-44. [in Ukrainian].
  2. Bezdrabko, V. (2018). Arxivna osvita v Ukrayini: stan i perspekty`vy` [Archive education in  Ukraine:  state and prospects`vy] // Sums`ky`j istory`ko-arxivny`j zhurnal. XXXI, 5-17. [in Ukrainian].
  3. Bezdrabko, V. (2009). Dokumentoznavstvo v Ukrayini: insty`tucionalizaciya ta suchasny`j rozvy`tok [Documentation science in Ukraine: institutionalization and modern development]: monografiya. Ky`yiv: Chetverta xvy`lya, 720. [in Ukrainian].
  4. Bezdrabko,  V. (2010). Istoriografichni  eskizy`   prodokumentoznavstvo, abo Personal`ny`j tekst pro personal`ni teksty [Historiographical sketches about documentation science, or Personal text about personal texts]. Ky`yiv: Chetverta xvy`lya, 208. [in Ukrainian].
  5. Bezdrabko, V. (2019). Nookomunikologiya Galy`ny`Shveczovoyi-Vodky [Noocommunicology of Galina Shvetsova- Vodka] // Visny`k Kny`zhkovoyi palaty. 5. 46-51 [in Ukrainian].
  6. Bojko, V. (2017). Aktual`ni py`tannya rozvy`tku suchasnogo dokumentoznavstva v Ukrayini [Current issues of development of modern documentation science in Ukraine] // Terminologiya dokumentoznavstva ta sumizhny`x galuzej znan`: zb. nauk. pr. Ky`yiv : Chetverta xvy`lya. 10. 178-180 [in Ukrainian].
  7. Bojko,  V.  F.  (2016).  Rozroblennya  novoyi  redakciyi Klasy`fikatora upravlins`koyi dokumentaciyi [Development of a new version of the Classifier of Management Documentation] // Arxivy` Ukrayiny`. 5-6. 153-158 [in Ukrainian].
  8. Zagorecz`ka, O. & Bojko V. (2017). Osnovni rezul`taty` doslidzhennya dokumentopotokiv sil`s`koyi (sely`shhnoyi) rady` ob’yednanoyi tery`torial`noyi gromady`[The main results of the study of document flows of the village (settlement) council of the united territorial community] // Studiyi z arxivnoyi spravy` ta dokumentoznavstva. 24-25. 94-124 [in Ukrainian].
  9. Kalakura, Ya. S., Kovtanyuk, Yu.S. (2019). Arxivny`j menedzhement v umovax elektronnogo uryaduvannya [Archival management in terms of e-government] // Arxivy` Ukrayiny. 3. 18- 57 [in Ukrainian].
  10. Kly`menko, T. A. (2018). Cy`frovizaciya procesiv arxivnoyi spravy` ta dilovodstva yak priory`tet diyal`nosti Derzhavnogo arxivu Cherkas`koyi oblasti [Digitization of archival and office work processes as a priority of the State Archives of Cherkasy region] // Arxivy` Ukrayiny. 5-6. 22-26 [in Ukrainian].
  11. Pleshkevich, E. A. (2016). Dokumental’no-informacionnyj podhod v kontekste metodologii postneklassicheskogo poznanija v bibliografovedenii i bibliotekovedenii [A documentary- informational approach in the context of the methodology of post-non-classical cognition in bibliography and library science] // Bibliosfera. 1, 3-9 [in Russian].
  12. Pleshkevich, E. A. (2016). Koncepcija social’nyh kommunikacij Niklasa Lumana i teorija dokumental’noj informacii: tochki peresechenija [The concept of social communications by Niklas Luman and the theory of documentary information: intersection points] // Nauchno-tehnicheskaja informacija. Ser. 2. Informacionnye processy i sistemy. 9, 1-6 [in Russian].
  13. Pleshkevich, E. A. (2015). Na puti k informacionnoj kartine mira Dzhejmsa Glika [On the way to the James Glick informational world picture] // Ser. 2. Informacionnye processy i sistemy. 5. 33- 37 [in Russian].
  14. Sverdly`k, Z. M. (2017). Sluzhbove ly`stuvannya yak forma dilovoyi komunikaciyi Ky`yivs`koyi mis`koyi dumy` j upravy` (kin. XIX – poch. XX st.) [Business correspondence as a form of business communication of the Kyiv City Duma and council (late XIX – early XX centuries)] // Bibliotekoznavstvo. Dokumentoznavstvo. Informologiya. 2. 20-27 [in Ukrainian].
  15. Sverdly`k, Z. M. (2018). Arxivni dokumenty` yak dzherelo doslidzhennya dokumentacijnogo zabezpechennya organiv miscevogo samovryaduvannya [Archival documents as a source of research of documentation support of local self-government bodies]// Bibliotekoznavstvo. Dokumentoznavstvo. Informologiya. 2. 39-44 [in Ukrainian].
  16. Shvecova-Vodka G. N. (2015). Dokument v teorii dokumental’noj informacii E. A. Pleshkevicha [Document in the theory of documentary information E.A. Pleshkevich]// Nauchno- tehnicheskaja informacija. Ser. 1, Organizacija i metodika informacionnoj raboty. 1. 27-34 [in Russian].
  17. Shvecova-Vodka, G. N. (2018). Noosfernaja tematika v dokumentologii [Noosphere topics in documentology] // Nauchnye i tehnicheskie biblioteki. 9, 92-105 [in Russian].

ЦИТУВАТИ

Kuleshov, S., & Barabash, V. (2020). Documentation science as a scientific and educational discipline in modern Ukraine: what are the ways of development?. Society. Document. Communication, 5(1), 131-149.