Стаття

Наративи поцінування і знецінення, сформовані мемами в авторських публікаціях періоду криз у масмедіа Польщі та України

Оксана Журавська
Взято з Том 10, № 1, 2025 Сторінки 45–54
Отримано
28.10.2024
Доопрацьовано
07.02.2025
Прийнято
21.03.2025
Переглядів
907

Анотація

Меми як складні мультимодальні одиниці та сформовані ними наративи, що впливають на громадську думку щодо актуальних проблем реальності, є актуальною та малодослідженою темою. У статті запропоновані результати аналізу одного із її аспектів — роль мемів у формуванні наративів поцінування й знецінення в публікаціях польських та українських медіа часів пандемії та повномасштабного вторгнення РФ в Україну. Для досягнення цієї мети використано тематичний, контент-, дискурс- та наративний аналіз. Матеріалами були публікації, що з’явилися на сторінках видань Rzeczpospolita, Wiadomosci, Fakt, Rubryka, Dyvohliad (5 channel), Bukvy з грудня 2019 до грудня 2023 року. У виборі медіа було враховано такі критерії, як тематика мемів та позиціювання видання в інформаційному просторі. Перший критерій передбачає, що тематичне представлення мемів у публікації не є репрезентативним, тобто не відображає всієї тематичної палітри, представленої в медіа цього періоду. Натомість обрано окремі публікації в медіа, що презентують різні підходи до редакторської політики, зокрема використання мемів у публікаціях. Визначено, що, з одного боку, за допомогою мемів автори прямо чи опосередковано дають оцінку діям політиків, антивакцинаторів, представників церкви, віп-персон, громадськості в умовах пандемічної невизначеності; характеризують різноманітні події суспільного життя; розставляють акценти «свій-чужий», «агресивний-дружелюбний» в інформаційному протистоянні тощо. З іншого боку, меми є оцінною реакцією героїв публікації або інтерв’юйованих, інформаційним приводом або самою подією, що потребує опису й аналізу. Інтерпретація таких оцінних елементів ускладнена тим, що різножанрові журналістські матеріали є багаторівневою системою із численними інтертекстовими зв’язками. Результати дослідження можуть бути використані для науково обґрунтованого аналізу тенденцій у журналістській творчості, зокрема під час викладання такої  дисципліни, у роботі журналістів, наприклад, як інструмент залучення й утримання аудиторії 

Ключові слова

Використані джерела

  1. Baran, V. (2020). Coronovirus. Sweden. Belief in “collective immunity” failed. The government implements restrictions. Retrieved from https://wiadomosci.wp.pl/koronawirus-szwecja-wiara-w-odpornosc-stadna-zawiodla-rzad-wprowadza-restrykcje-6577948163722080a.
  2. Bilaniuk, L. (2023). Memes as antibodies. In Dispossession (pp.143-166). New York: Routledge. doi: 10.4324/9781003382607-10.
  3. Brovko, L. (2023). Memetics in war: How memes become weapons. Retrieved from https://pressassociation.org.ua/ua/memetika-u-vijni-yak-memi-stayut-zbro%D1%94yu/.
  4. BŚ. (2020). Tomasz Kammel is joking about anti COVID-19 vaccines. The internet users are outraged: How can such content be published?! Retrieved from https://www.fakt.pl/plotki/tomasz-kammel-zartuje-ze-szczepionek-na-covid-19-internauci-oburzeni/d5s10n3.
  5. BŚ. (2021). Tomasz Kammel got vaccinated against COVID-19. He dedicated it to his deceased colleague from “A Question for Breakfast”. Retrieved from https://www.fakt.pl/plotki/tomasz-kammel-zaszczepil-sie-na-covid-19-wspomnial-o-kolezance-z-pns/qdkzt0e.
  6. Bukvy. (n.d.). Retrieved from https://bukvy.org/.
  7. Cynalewski, Ł., & Danielewicz, M. (2022). The straw tractor is pulling a tank made of straw. This is a symbol of solidarity with Ukrainian farmers. Retrieved from https://poznan.wyborcza.pl/poznan/7,36001,28788312,traktor-ze-slomy-ciagnie-slomiany-czolg-to-symbol-solidarnosci.html.
  8. Dąbrowska, Z. (2020). Zuzanna Dąbrowska: The Prime Minister replaces the government spokesman. Retrieved from https://www.rp.pl/publicystyka/art469031-zuzanna-dabrowska-premier-zastepuje-rzecznika-rzadu.
  9. de Saint Laurent, C., Glăveanu, V.P., & Literat, I. (2021). Internet memes as partial stories: Identifying political narratives in coronavirus memes. Social Media + Society, 7(1). doi: 10.1177/2056305121988932.
  10. Dynel, M. (2021). COVID-19 memes going viral: On the multiple multimodal voices behind face masks. Discourse & Society, 32(2), 175-195. doi: 10.1177/0957926520970385.
  11. Dyvohliad. (n.d.). Retrieved from https://www.5.ua/dv/.
  12. Explanatory dictionary. (n.d.). Retrieved from https://sum.in.ua/s/leghenda.
  13. Fakt. (n.d.). Retrieved from https://www.fakt.pl/.
  14. Głażewska, E., & Karwatowska, M. (2023). Humor in „times of plague”. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
  15. Herasymenko, Y. (2024). Polish protesters dumped grain from Ukrainian trucks onto the road. Retrieved from https://hromadske.ua/posts/polski-protestuvalniki-visipali-na-dorogu-zerno-z-ukrayinskih-vantazhivok.
  16. Holodomor history. (n.d.). Holodomor museum. Retrieved from https://holodomormuseum.org.ua/en/the-history-of-the-holodomor/.
  17. I wonder if Polish farmers would capture Russian tanks. (2024). Bukvy. Retrieved from https://surli.cc/xfgevq.
  18. In the Kherson region, Ukrainian Gypsies on a tractor stole the occupants’ equipment – video. (2022). Dyvohliad. Retrieved from https://www.5.ua/dv/life/269559.
  19. Kuznietsova, T. (2024). Memes as a communicative technique of overcoming fear in wartime: Ukrainian context. Integrated Communications, 1(17), 15-31. doi: 10.28925/2524-2644.2024.172.
  20. Kwiatkowska, B. (2022). The Auschwitz Museum criticised Elon Musk. He quietly deleted the post with Hitler. Retrieved from https://wiadomosci.wp.pl/muzeum-auschwitz-zrugalo-elona-muska-po-cichu-skasowal-tweet-6738716187663168a.
  21. Majdzińska-Koczorowicz, A., & Ostanina-Olszewska, J. (2023). Pro-Ukrainian memes against 2022 Russian invasion. A cognitive linguistics perspective. Lublin Studies in Modern Languages and Literature, 47(1), 121-134. doi: 10.17951/lsmll.2023.47.1.121-134.  
  22. Mikołajewicz, M. (2022a). A joke about Kaliningrad. Russia got angry. Retrieved from https://wiadomosci.wp.pl/polsko-czeski-kaliningrad-pomysl-na-referendum-6818258885446464a.
  23. Mikołajewicz, M. (2022b). The weather in the Czech Kaliningrad. Czechs deny. Retrieved from https://wiadomosci.wp.pl/pogoda-w-czeskim-kaliningradzie-czesi-ida-w-zaparte-6819673663765312a.
  24. Milutina, К., & Sadivnycha, M. (2022). Wartime memes as a coping strategy. Polonistyczno-Ukrainoznawcze Studia Naukowe, 2(5), 119-126. doi: 10.15804/PPUSN.2022.02.12.
  25. Mudra, I. (2023). Memes as an important component of media content in times of war: Purpose, functions and topics. Bulletin of Lviv Polytechnic National University: Journalism, 2(6), 81-88. doi: 10.23939/sjs2023.02.081.
  26. Norstrom, R., & Sarna, P. (2021). Internet memes in Covid-19 lockdown times in Poland. Comunicar, 67, 75-85. doi: 10.3916/C67-2021-06.
  27. Nowosińska, S. (2022). Morawiecki responded to jokes on the internet. Putin will not be laughing. Retrieved from https://www.fakt.pl/polityka/premier-mateusz-morawiecki-komentuje-internetowe-zarty-o-kralovcu/4pfhdzq.
  28. PAT. (2020). Tomasz Kammel first joked about COVID-19 vaccinations, and now. Retrieved from https://www.fakt.pl/kobieta/plotki/tomasz-kammel-najpierw-zartowal-ze-szczepien-na-covid-19-a-potem/5q4byhc.
  29. PAT. (2022). Czechs are mocking Russia by “annexing” Kaliningrad after a “victory in the referendum”. “We finally have a unique opportunity to get access to the sea”. Retrieved from https://www.fakt.pl/wydarzenia/czesi-drwia-z-rosji-anektujac-kaliningrad-rosjanom-sie-to-nie-podoba/kj8zyzq.
  30. Peters, Сh., & Allan, S. (2022). Weaponizing memes: The journalistic mediation of visual politicization. Digital Journalism, 10(2), 217-229. doi: 10.1080/21670811.2021.1903958.
  31. Report on damages to infrastructure from the destruction caused by Russia's military aggression against Ukraine as of January 2024. (2024). Retrieved from https://kse.ua/wp-content/uploads/2024/05/Eng_01.01.24_Damages_Report.pdf.
  32. Rubryka. (n.d.). Retrieved from https://rubryka.com/.
  33. Russia spreads disinformation about the British vaccine. (2020). Rzeczpospolita. Retrieved from https://www.rp.pl/swiat/art472181-rosja-szerzy-dezinformacje-o-brytyjskiej-szczepionce.
  34. Rzeczpospolita. (n.d.). Retrieved from https://www.rp.pl/.
  35. Sizova, K., Khmil-Chupryna, V., & Vorobiov, A. (2024). Internet memes as an information warfare tool. Ukrainian Information Space, 1(13), 91-108. doi: 10.31866/2616-7948.1(13).2024.300845.
  36. Soćko-Mucha, A. (2023). Humor in time of plaque (Poland 2020-2022). The People, 107(1), 142-169. doi: 10.12775/lud107.2023.05.
  37. Synchak, B. (2021). The influence of social networks on journalism. Habitus, 25, 21-26. doi: 10.32843/2663-5208.2021.25.3.
  38. Szułdrzyński, M. (2022). Michał Szułdrzyński: Królewiec is Czechia or a cyberwar with Russia. Retrieved from https://www.rp.pl/komentarze/art37193441-michal-szuldrzynski-krolewiec-jest-czeski-czyli-cyberwojna-z-rosja.
  39. Tooze, A. (2008). The wages of destruction: The making and breaking of the nazi economy. London: Penguin Book.
  40. Ukrainian memes for a fighting mood: War in Ukraine, farmers, and Konotop witches (2022). Rubryka. Retrieved from https://rubryka.com/en/article/war-mems/.
  41. Wiadomości. (n.d.). Retrieved from https://wiadomosci.wp.pl/.
  42. Wójcicka, M. (2022). Transgressing the linguistic norm in internet memes as a persuasion strategy. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica, 56, 145-173. doi: 10.18778/0208-6077.56.09.
  43. Zaporozhets, O., & Belousova, N. (2022). Verbal internet memes during Russian full-scale war against Ukraine. Bulletin of Taras Shevchenko National University of Kyiv, 2(56), 20-24.
  44. Zhuravska, О. (2024). Memes in journalistic texts about the pandemic and war: Frequency and strategies of use. Roczniki Nauk Społecznych, 52(3), 111-132. doi: 10.18290/rns2024.0034.

ЦИТУВАТИ

Zhuravska, O. (2025). Narratives of appreciation and depreciation shaped by memes in authors' publications in mass media of Poland and Ukraine during crisis periods. Society. Document. Communication, 10(1), 45-54. https://doi.org/10.69587/sdc/1.2025.45